Serdecznie zapraszam do 4. odcinka z serii Wilcze Echa, pod tytułem Tajemnica Diabła. W tym odcinku opowiem o genezie zbrodniczej Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów oraz odpowiem na pytanie: Dlaczego kult Bandery hołdowany współcześnie na Ukrainie, jest tak śmiertelnie groźny szczególnie dla nas Polaków?

Cerkiew greckokatolicka w Uchrynowie StarymAżeby poznać zbrodniczą ideologię ukraińskich nacjonalistów OUN i zrozumieć, dlaczego kult Bandery jest tak śmiertelnie groźny dla nas Polaków, na początek cofniemy się w czasie o 117 lat do roku 1909, kiedy to urodził się jeden z jej niechlubnych propagatorów i przywódców. Stepan Bandera urodził się 1 stycznia 1909 r. we wsi o nazwie Staryi Uhryniv, położonej we wschodniej części Galicji.

Mapa Galicji 1779-1783Galicja oficjalnie znana pod nazwą Królestwo Galicji zostało stworzone przez biurokratów Domu Habsburgów w 1772 r. podczas pierwszego rozbioru Rzeczpospolitej Obojga Narodów (Polski i Litwy, ang. Polish-Lithuanian Commonwealth).

II Rzeczpospolita Polska w 1919Według statystyk z 1910 r. 62% stanowili Ukraińcy, 25% Polacy i 12% Żydzi.

W czasie urodzin Bandery, około 20% Ukraińców zaczęło identyfikować siebie jako narodowość ukraińską, mieszkającą w Imperium Habsburskim. W tym samym czasie 80% Ukraińców zamieszkiwało Imperium Rosyjskie. Podział ten i inne polityczne, religijne i kulturalne różnice powodowały, że Ukraińcy galicyjscy stali się zupełnie innymi ludźmi od Ukraińców na Rosyjskiej Ukrainie. Kiedy w 1918 r. powstała II RP etniczni Polacy stanowili około 65% ludności, pozostali to mniejszości narodowe jak Ukraińcy, Żydzi, Niemcy, Litwini, Białorusini i Rosjanie. Jeżeli chodzi o ludność ukraińską, to 5 mln mieszkało na terenie II RP, 26 mln na Ukrainie Sowieckiej (Ukrainian Soviet Socialist Republic), 0,5 mln w Republice Czechosłowackiej (Czechoslovak Republic) i 0,8 mln w Rumunii (Greater Romania).

Sanacja i Endecja w II RPJaki był główny cel polskiego rządu w stosunku do Ukraińców?

Sanacja Piłsudczyków i Endecja Dmowskiego reprezentowały dwa oddzielne kierunki polityki w stosunku do Ukraińców i mniejszości narodowych w II RP. Sanacja popierała zasadę asymilacji państwowej natomiast Endecja asymilacji narodowej. Narodowa asymilacja wymagała, aby mniejszości stały się Polakami i porzuciły swój język oraz kulturę natomiast asymilacja państwowa nie dążyła do porzucenia wartości kulturalnych, ale wymagała lojalności do państwa Polskiego.

Taka lojalność była sprzeczna z interesami Ukraińców z Galicji i Wołynia, którzy nie chcieli stać się Polakami, ani nie chcieli być lojalni wobec państwa Polskiego. W rezultacie nawet liberalne i lewicowe skrzydła polskich polityków ruchu sanacyjnego, które próbowały poprawić stosunki polsko-ukraińskie, nigdy nie zaprzestały uczenia Ukraińców lojalności dla państwa polskiego w celu utrzymania stałego porządku w II RP.

Ukraińskie Zjednoczenie Narodowo-DemokratyczneCzy na obszarze II RP w okresie międzywojennym istniały organizacje ukraińskie?

Ukraińscy nacjonaliści i ich nielegalne organizacje nie były jedynymi politycznymi organizacjami w II RP, w czasie międzywojennym. Główną ukraińską partią polityczną w Polsce było Ukraińskie Zjednoczenie Narodowo-Demokratyczne (Ukrainian National Democratic Alliance — UNDO) założony w 1925 r. UNDO uważało, że polskie rządy na zachodniej Ukrainie są nielegalne, ale uczestniczyła w wyborach parlamentarnych, respektowała prawo demokracji i odrzucała terror.

Vasyl Mudryi (1893-1966)Jaki był stosunek Ukraińców do Niemców?

Pod koniec lat 30 większość Ukraińców mieszkających w Polsce, zaczęło widzieć nazistowskie Niemcy jako przyszłego wyzwoliciela i sprzymierzeńca. Po 1939 nawet demokratyczni politycy jak Vasyl Mudryi, którzy wcześniej potępiali przemoc, faszyzm i nienawiść narodową, zaczęli kolaborować z Niemcami nazistowskimi, i widzieć w OUN ważną siłę wyzwoleńczą. Mieli nadzieję, że Niemcy zniszczą Polskę i dadzą Ukraińcom szansę na ustanowienie swojego państwa.

Jewhen Konowalec współzałożyciel i komendant Ukraińskiej Organizacji Wojskowej (UWO), przewodniczący Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN)Jakie powstały ukraińskie organizacje nacjonalistyczne?

W 1920 r. ukraińscy weterani SICH Riflemen (strzelców siczowych) Andrii Melnyk i Roman Sushko założyli organizacje UWO (Ukraińska Organizacja Wojskowa) w Pradze. Jej celem była kontynuacja walki o państwo ukraińskie, ale stała się organizacją terrorystyczną. Środki finansowe uzyskiwała z zadań szpiegowskich na rzecz innych krajów. Ostatecznie założyli oni OUN na Pierwszym Kongresie Ukraińskich Nacjonalistów (First Congress of Ukrainian Nationalists) odbywającym się w Wiedniu w dniach od 28 stycznia do 3 lutego 1929 r.

Jakie były cele tych organizacji?

Głównym celem politycznym zarówno UWO (UVO) w latach 20, jak i OUN w latach 30 była mobilizacja mas ukraińskich do rewolucji, która miała wywołać gwałtowny konflikt pomiędzy Ukraińcami a ich domniemanymi okupantami, za których uważali Polaków i Rosjan. Ich wrogami byli wszyscy nie-ukraińcy a szczególnie Żydzi, Polacy i Rosjanie.

Ukraińców, którzy nie podzielali wizji OUN, widzieli i prześladowali jako wrogów, a specjalnie tych współpracujących z polskimi władzami. Jednym z ich wrogów była UNDO, największą ukraińska partia w II RP, która dążyła do powstania państwa ukraińskiego legalnymi metodami.

Generacje Organizacji Ukraińskich NacjonalistówJaka była struktura ukraińskiego OUN?

Organizacja OUN była podzielona na dwie generacje: starszą dla członków urodzonych około 1890 r. i młodszą dla urodzonych około 1910 r.

Do starszej generacji OUN należeli tacy ludzie jak Ievhen Konovalets (1891-1938), Andrij Melnyk (1890-1964), i Riko Iaryi (1898-1969).

Do młodszej generacji OUN należeli Stepan Bandera, Iaroslav Stetsko (1912-1986), Stepan Lenkavskyi (1904-1977), Volodymyr Ianiv (1908-1991) i Roman Shukhevych.

Twórcy i propagatorzy ukraińskiego faszyzmuGłównymi propagatorami faszyzmu w OUN w latach 30 byli Mykola Stsiborskyi i Yevhen Onatskyi, którzy podobnie jak Dontsov pracowali nad koncepcją ukraińskiego faszyzmu.

Andrij Melnyk (1890-1964)Andrii Melnyk, który objął przywództwo OUN po Konovaletsu, był zwolennikiem faszyzmu.

W liście do Joachima von Ribbentropa z 2 maja 1938 r. Melnyk twierdził, że OUN jest „ideologicznie podobna do ruchów w Europie, a szczególnie do Narodowego Socjalizmu w Niemczech i Faszyzmu we Włoszech”.

Młodsza generacja przyjęła różne faszystowskie zasady, między innymi zasadę lidera. Dokonywali oni spektakularnych aktów terroru, do czego byli zachęcani przez starszych członków przywództwa na wygnaniu, którzy używali propagandy w celu gromadzenia funduszy dla Ukraińców żyjących w Północnej Ameryce. Propagowali terror jako patriotyczną walkę, przeciwko okupantom dokonując aktów zabójstw. Na konferencji w kwietniu 1933 w Berlinie, Konovalets formalnie nie zaaprobował propozycji Bandery do używania terroru, ale wcale nie próbował powstrzymywać terrorystycznych aktów młodej generacji. Oprócz zabójstw OUN dopuszczało się wielu innych aktów terroru. Na przykład w czasie od 12 lipca do 24 września 1930 roku, OUN podpalało uprawy polskich rolników i budynki wiejskie, jak również niszczyło tory kolejowe i linie telekomunikacyjne.

Ukraiński terrorysta z OUN, Mykoła Łemyk podczas procesu o zabójstwo Aleksieja Majłowa, 1933Ukraińskie organizacje nacjonalistyczne miały członków zarówno we wsiach, jak i mniejszych miastach Galicji i Wołynia, gdzie zabijali ludzi nie tylko z przyczyn politycznych, ale także ekonomicznych i innych. Do 1922 r. UWO podpaliło 2 200 Polskich gospodarstw. W samym 1937 OUN przeprowadziło 830 aktów terroru wobec polskich obywateli lub ich własności. Z aktów tych 540 zostało zakwalifikowanych przez służby bezpieczeństwa polskiego ministerstwa spraw wewnętrznych za antypolskie, 242 antyżydowskie, 67 za antyukraińskie i 17 za antykomunistyczne. Ocenia się, że w okresie międzywojennym padło ofiarą ukraińskich UWO i OUN kilka tysięcy ludzi.

Serdecznie zapraszam na odcinek 5 pod tytułem Pomocnicy i Sponsorzy.

Źródło zdjęć: Wikipedia