Serdecznie zapraszam do odcinka 5. z serii Wilcze Echa, pod tytułem Pomocnicy i Sponsorzy. W tym odcinku opowiem, dlaczego OUN, faszystowsko-terrorystyczna organizacja, wroga dla Polski i Polaków, rozwijała się coraz prężniej, skąd brała fundusze, i kto miał interes, żeby ją sponsorować.

Po zabójstwie Pierackiego w czerwcu 1934 rozpoczęły się masowe aresztowania członków OUN. Kiedy aresztowano Banderę, organizacja zastopowała serię morderstw i innych propagandowych akcji, koncentrując się na wzmocnieniu struktur na Wołyniu. Coraz więcej Ukraińców angażowało się w działalność OUN. Tuż przed rozpoczęciem II Wojny Światowej organizacja liczyła od 8 do 20 tys. członków i kilkanaście tysięcy sympatyków.

W okresie międzywojennym organizacje Ukraińskie UVO i OUN dokonały wiele prób zabójstw Polaków, Ukraińców, Żydów i Rosjan (nie wszystkie z nich były udane). Między innymi Banderowcy próbowali zamordować Józefa Piłsudskiego, ministra spraw zagranicznych Tadeusza Hołówko, gubernatora Wołynia Henryka Józewskiego (pochodzenia ukraińskiego), jak również Ukraińców na przykład dyrektora szkoły średniej Ivana Babija, czy dziennikarza i polityka Sydira Tverdokhliba. Po objęciu przywództwa przez Banderę zostało zamordowanych wielu członków OUN jak na przykład Iakiv Bachynskyi czy Maria Kovaliukivna. OUN uważało terror za narzędzie propagandowe, w szczególności zabójstwa, które były masowymi aktami terroru.

Flaga Ligi Narodów 1939W celu powstrzymania terroru ukraińskiego OUN polskie władze użyły wojska i policji. Liczni Ukraińcy oskarżeni o poparcie dla OUN zostało aresztowanych i kilku zabitych. Akcja polskich władz w celu powstrzymania aktów terroru dokonywanych przez OUN została w celach propagandowych nazwana przez OUN akcją pacyfikacyjną. Był to pretekst do wniesienia przez tę organizację skargi do Ligi Narodów o rzekomo wrogiej polityce polskiego rządu i rzekomych krzywdach Ukraińców w Polsce. Wykorzystało to wiele międzynarodowych gazet, tworzących nieprawdziwe artykuły o złym traktowaniu Ukraińców w Polsce.

University of Technology w Gdańsku 1904Kraje jak Niemcy i Litwa popierały gazety i periodyki OUN, dostarczając im paszportów i organizując kursy wojskowe dla ich członków. Niemcy popierali również ukraińskie nacjonalistyczne studenckie organizacje na Uniwersytecie Technologicznym w Gdańsku (ang. University o Technology in Gdańsk) i innych uniwersytetach. Tak więc OUN było zależne od Niemiec i Litwy i w zamian udzielało tym krajom usług szpiegowskich. Powodem poparcia ukraińskich nacjonalistów przez Niemcy i Litwę był wrogi stosunek tych państw do Polski. Niemcy i Litwini, podobnie jak Ukraińcy, głosili roszczenia do terytoriów Polski. Według informacji Polskiej służby wywiadowczej (ang. Polish Intelligence Service), OUN również kolaborowało z Brytyjską Tajną Służbą Wywiadowczą (British Secret Intelligence Service). Relacje pomiędzy OUN a tymi popierającymi je państwami były często oparte na kooperacji pomiędzy OUN a szczególnymi instytucjami, na przykład w Niemczech była to Abwehra (niemiecki wywiad wojskowy).

Ukraińskie Stowarzyszenie Weteranów Wojennych KanadyOprócz funduszy od państw obcych sponsorujących organizację OUN, ukraińscy emigranci szczególnie z Ameryki Północnej dodatkowo przesyłali pieniądze dla OUN. Na przykład, Stowarzyszenie Ukraińskich Weteranów Wojennych (ang. Ukrainian War Veterans' Association) i Ukraińska Federacja Narodowa (ang. Ukrainian National Federation) zebrało fundusze 40 tys. dolarów dla OUN w latach 1928-1939. Dodatkowych dochodami OUN były łupy z napadów na banki, urzędy pocztowe i prywatne osoby w Polsce.

Niemiecka delegacja podpisuje Traktat Wersalski, 1919Jedną z ważnych przyczyn, dlaczego OUN kolaborowała z Niemcami, był porządek polityczny po Traktacie Wersalskim (ang. Treaty of Verailles), po I wojnie światowej. Ponieważ Niemcy straciły wiele terytoriów, chciały odwrócić geopolityczny porządek ustanowiony przez aliantów. W tym samym czasie Ukraińcy byli w gorszej sytuacji, gdyż Traktat pozostawił ich bez państwa oraz uczynił z Niemców ich najważniejszymi partnerami. Dwa zdarzenia, które wpłynęły, ale nie przerwały współpracy pomiędzy OUN a Niemcami to niemiecko-polski akt o nieagresji (ang. non-agression pact) podpisany 26 stycznia 1934 r. i zabójstwo Ministra Pierackiego przez OUN 15 czerwca 1934 r.

Mykola Lebed 1934W dniu zabójstwa Pierackiego Niemiecki minister propagandy (Joseph Goebbels) był na oficjalnej wizycie w Warszawie. Mykola Lebed, który był podejrzany o udział w organizacji zabójstwa Pierackiego, uciekł przez Wolne Miasto Gdańsk do Niemiec. Pomimo przyjacielskich stosunków Niemców z Ukraińcami, został przekazany do Polski na żądanie Józefa Lipskiego, polskiego ambasadora w Berlinie. Lebed został aresztowany po zejściu ze statku w Szczecinie i wydany władzom polskim na osobiste polecenie kanclerza Rzeszy Adolfa Hitlera, bez formalnego wniosku ekstradycyjnego ze strony Polski. Przewieziono go specjalnym samolotem do Warszawy. Po rozpoczętym 18 listopada 1935 procesie Lebed razem ze Stepanem Banderą wyrokiem sądu okręgowego w Warszawie z 13 stycznia 1936 został skazany na karę śmierci, którą na mocy amnestii zamieniono na karę dożywotniego pozbawienia wolności oraz na utratę praw publicznych i obywatelskich na zawsze. Czyżby to koniec ukraińskiego OUN? Chyba jednak nie... 5 września 1939 Lebed uciekł z transportu ewakuacyjnego więźniów w Siedlcach. Jak można się domyślić z pomocą sponsorów.

Mykola Lebed w KanadzieCo dalej, czy ukrył się gdzieś w Ameryce Południowej albo na Alasce? Nic podobnego... Od listopada 1939 do marca 1940 Lebed był komendantem szkoły wywiadowczo-dywersyjnej, założonej przez Abwehrę z inicjatywy OUN w Zakopanem. Po rozłamie w OUN w roku 1940 został pierwszym szefem powstałej wówczas Służby Bezpieki i delegatem do pertraktacji z władzami III Rzeszy. Funkcję szefa SB sprawował do marca 1941, kiedy to zastąpił go Mykoła Arsenycz.

Jak zakończył żywot Mykola Lebed, jeden z nacjonalistów ukraińskich, zbrodniarz wojenny, morderca, odpowiedzialny również za ludobójstwo na Wołyniu? Niestety nie był to wyrok śmierci ani cela więzienna. Dzięki swoim protektorom ze Stanów Zjednoczonych dożył sędziwego wieku 89 lat przez nikogo nieniepokojony i zmarł 18 lipca 1998 w Pittsburgu, Pensylwania, USA. Po podpisaniu paktu o nieagresji niemieccy politycy obiecali nie współpracować z OUN. Jednak zarówno Abwehra, jak i politycy z Litwy kontynuowali współpracę z OUN w drugiej połowie lat 30.

Na tym zakończę odcinek 5, w którym opowiedziałem o niektórych pomocnikach i sponsorach Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów OUN, oraz o losie zbrodniarza ukraińskiego z OUN, chronionego przez protektorów zza oceanu.

Serdecznie zapraszam na odcinek 6, pod tytułem Ukraińskie Spaghetti.

Źródło zdjęć: Wikipedia