Taras Hryhorowycz Szewczenko (ukr. Тарас Григорович Шевченко, 1814-1861)[...] Ponad 200 lat temu, 25 lutego lub 9 marca 1814 w Moryńce w guberni kijowskiej, urodził się Taras w rodzinie chłopa pańszczyźnianego Szewczenki. Wieś Moryńka należała do zrusyfikowanego Niemca Wasilija Engelhardta. Kiedy Taras miał 9 lat zmarła matka, a kiedy ukończył 11, zmarł również ojciec.

To fragment biografii Tarasa Szewczenki, autora poematu „Hajdamacy” opublikowanego w 1841 roku.

W oficjalnej biografii pisarza znajduje się zdanie, które mija się z Prawdą.

[...] Kiedy mając 13 lat, powrócił do Kiryłówki, został pastuchem i od wędrownych kobziarzy i bandurzystów, usłyszał pieśni o przeszłości Ukrainy, o walkach z Tatarami, Polakami, o Chmielnickim, Goncie czy Żeleźniaku.

O ile Chmielnicki, Gonta czy Żeleźnik są postaciami historycznymi, to kłamstwem jest twierdzenie, że Taras Szewczenko usłyszał pieśni o przeszłości Ukrainy. W czasach Tarasa żadna Ukraina nie istniała i jako państwo pojawiła się dopiero w 1991 roku. Nazwy Ukrainiec zaczęto używać pod koniec lat 90. XIX w. i w czasach Tarasa Szewczenki, żyli przodkowie współczesnych Ukraińców jak Kozacy zaporoscy, Rusini czy hajdamacy.

Książka Hajdamacy w opracowaniu Lucyny KulińskiejUkraińcy promują Tarasa Szewczenkę jako ukraińskiego poetę narodowego, etnografa, folklorystę, malarza, działacza politycznego, a nawet bohatera narodowego Ukrainy. Jego najbardziej znane i dla Polaków kontrowersyjne dzieło to poemat „Hajdamacy”, opublikowany w 1841. W „Hajdamakach” Szewczenko opisuje mordy dokonywane przez hajdamaków na Polakach i Żydach. Pisarz przedstawia niewyobrażalne okrucieństwo i nienawiść w stosunku do tych narodów, pochwala rzeź humańską i koliszczyznę.

No cóż, widocznie definicja słowa bohater, ma całkowicie inne znaczenie w czasach współczesnych, szczególnie z punktu widzenia mieszkańców Ukrainy.

Hajdamacy - Muzeum Pałacu Króla Jana III w WilanowieNie ulega wątpliwości, że hajdamacy byli przodkami Ukraińców i reprezentowali typową kulturę, wywodzącą się z cywilizacji Turańskiej. Wyraz "hajdamak" pochodzi z języka tureckiego i oznacza — rabować, grabić, ścigać. Dlatego też samo określenie hajdamak, wyraźnie wskazuje na profesję ludzi określanych tym mianem.

O hajdamakach czytamy:

[...] Hajdamacy wywodzili się ze zbiegłych ukraińskich chłopów, zubożałych mieszczan i Kozaków zaporoskich, a łączyła ich wspólna profesja – rozboje i napady. Uczestniczyli oni w zbrojnych napadach rozbójniczych na terytorium Ukrainy Prawobrzeżnej, Rzeczpospolitej Obojga Narodów w XVIII wieku.

Historyk Karol Mazur określił cechy odróżniające hajdamaków od zwykłych bandytów.

1. Hajdamacy ucieleśniali społeczny protest ukraińskich chłopów przeciwko wyzyskowi panów.

2. Swoje działania hajdamacy określali jako walkę feudalną i narodowościową.

Proszę zwrócić uwagę, że cechy przypisane hajdamakom bardzo przypominają nacjonalistów ukraińskich z OUN i bandytów z UPA z okresu międzywojennego. Tak jak ich przodkowie hajdamacy, Ukraińcy obwiniali polskie władze o wyzysk i złe traktowanie, a swoje zbrodnicze działania usprawiedliwiali pseudopatriotyczną walką z rzekomymi opresorami.

[...] Opresor to osoba, która stosuje opresję, czyli ciemięży, gnębi lub zniewala innych.

Czy polskie władze II RP ciemiężyły Ukraińców na terenie polskiego państwa? Wręcz przeciwnie, Ukraińcy mieli wiele przywilejów i posiadali nawet własną partię polityczną, UNDO. Co więcej w okresie rządów Józefa Piłsudskiego i jego najbliższych współpracowników nazywanych grupą "pułkowników" na terenie II RP szkolono i zbrojono Ukraińców w polskim wojsku w liczbie od 75 do 100 tysięcy. Poza tym w okresie międzywojennym Ukraina jako państwo nie istniała i powstała dopiero w 1991 r. Ukraińcy żyjący na Kresach Wschodnich byli po prostu dość liczną mniejszością narodową żyjącą na terenie II RP.

Hajdamacki Kosz Słobodzkiej Ukrainy dowodzony przez atamana Symona Petlurę, styczeń 1918 KijówW czasach galicyjskich bandy ukraińskie określano nazwą „opryszok”, co znajduje odpowiednik w polskim słownictwie „opryszek, opryszkowie”. Hajdamacy tworzyli niezorganizowane grupy, na których czele stał ataman.

Grupy te:

[...] napadały w celach rabunkowych na miasteczka, dwory, klasztory, posiadłości dzierżawców i bogatych chłopów, w szeregu przypadków mordując polską szlachtę, księży rzymskokatolickich i unickich, żydowskich karczmarzy i lichwiarzy.

Stosunek chłopstwa ukraińskiego do hajdamaków był taki sam, jak chłopów ukraińskich okresu międzywojennego do nacjonalistów z OUN czy bandytów z UPA.

[...] Hajdamacy z chłopami stosunki mieli raczej dobre, a to, że ich nie atakowali, przysparzało im popularności. To powodowało, że chłopi często z nimi współpracowali, dostarczając im schronienia i informacji.

Małopolska Wschodnia i WołyńIdentyczna sytuacja występowała na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej, gdzie OUN i UPA miało pełne poparcie większości ukraińskich chłopów, którzy nie tylko dokonywali z bandytami wspólnych ludobójczych mordów, ale również czerpali korzyści materialne, zagrabiając mienie, gospodarstwa i ziemię swoich ofiar.

[...] Ukraińscy chłopi często udzielali schronienia i informacji bandom UPA w czasie kiedy te były ścigane przez polskie wojsko. Z tego też powodu 20 kwietnia 1947 r. powołano Grupę Operacyjną „Wisła”, której zadaniem była likwidacja działających w południowo-wschodniej Polsce oddziałów UPA i deportowanie zamieszkującej te tereny ludności ukraińskiej i łemkowskiej.

O metodach napadów hajdamaków czytamy:

[...] Taktyka napadów opierała się na wypracowanych przez wieki metodach stepowego rozbójnictwa. W bezpiecznym miejscu Kozacy zakładali tzw. kosz (obóz), skąd wypuszczano zagony w celach rabunkowych; po zakończeniu grabieży wycofywano się zazwyczaj w rozproszeniu, wykorzystując znakomitą znajomość terenu, co pozwalało uniknąć ewentualnych walk na otwartym polu.

Zorganizowanych wystąpień hajdamaków było wiele, ale największą i najbardziej krwawą rebelią była koliszczyzna w 1768 r. pod wodzą Żeleźniaka i Gonty. W czasie trwania koliszczyzny zginęło od 100 do 200 tys. Polaków, Żydów i księży.

Josyf Sembratowycz (1821-1900), biskup greckokatolicki, metropolita halickiSylwestr Sembratowycz (ukr. Сильвестр Сембратович, 1836-1898), duchowny greckokatolicki, arcybiskup metropolita lwowski

Okazuje się, że hajdamacy zdobyli popularność wśród Ukraińców nie tylko dzięki poematowi Tarasa Szewczenki.

[...] W latach 1902-1907 we Lwowie ukazywał się tygodnik narodowo-demokratyczny „Hajdamaky” pod redakcją Mychajła Petryckiego i Sembratowycza. Pod tym samym tytułem wychodził w Nowym Jorku w latach 1909–1916 tygodnik skrajnej lewicy imigrantów pochodzenia ukraińskiego w USA pod kierownictwem I. Borodajkiewicza.

Ustim Karmeluk (1787-1835)Za ostatniego hajdamakę uznaje się Ustimę Karmeluka żyjącego w latach 1787-1835, przywódcę chłopów, który po ucieczce z wojska carskiego zorganizował na Podolu grupy zbrojne na wzór hajdamacki.

Hajdamacy i ich potomkowie Ukraińcy, doskonale utożsamiają się z cechami ludów cywilizacji turańskiej opisanej przez Feliksa Konecznego:

[...] Ludy tej cywilizacji to pułki wojowników, których racją istnienia są wojna i podboje.

[...] Podstawą porządku społecznego takiej cywilizacji jest agresywna walka o byt. Konsekwencją tego jest militarna organizacja społeczeństwa, z naczelną zasadą bezwzględnego posłuszeństwa wobec jednoosobowego władcy i jego mandatariuszy – obejmuje ona wszelkie dziedziny życia.

Prawie sto lat po śmierci ostatniego hajdamaka, doszło do wybuchu wojny polsko-ukraińskiej, nazywanej oficjalnie konfliktem zbrojnym o przynależność państwową Galicji Wschodniej w latach 1918–1919. Działania wojenne rozgrywały się na terenach od Przemyśla, przez Lwów i Stanisławów aż po Zbrucz. Najbardziej znanym epizodem tej wojny była obrona Lwowa.

Andrzej Szeptycki (ukr. Андрей Шептицький, 1865-1944), duchowny greckokatolickiPrzed I wojną światową Habsburgowie wspierali we wschodniej Galicji ukraińskie dążenia narodowe i władze Austro-Węgier popierały rodzący się ukraiński nacjonalizm i szowinizm.

[...] Pod koniec I wojny światowej, gdy rozpadały się Austro-Węgry, wojskowe władze austriackie we Lwowie wspierały dążenia kół ukraińskich do przejęcia władzy w mieście. Wiadomości o tym docierały do środowisk polskich. Jednak tylko niektórzy dostrzegli niebezpieczeństwo.

Metropolita Andrzej Szeptycki, był bezpośrednio zaangażowany w podburzanie Ukraińców przeciwko Polakom. Wojnę z Polakami Ukraińcy rozpoczęli od ataku na Lwów, wkrótce po proklamowaniu 1 listopada 1918 Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej, przez społeczeństwo ukraińskie Galicji Wschodniej.

[...] Ukraińcy zaatakowali polskie społeczeństwo Lwowa i lokalny lwowski Komitet Ochrony Dobra i Porządku Publicznego, a od 22 listopada (1918) odrodzone państwo polskie.

Członkinie Ochotniczej Legii Kobiet (OLK), polskiej ochotniczej organizacji wojskowej utworzonej we Lwowie w 1918[...] Lwów, od XIV wieku należący do Polski, był miastem zamieszkanym w większości przez ludność polską. Według danych z 1910 r. Lwów zamieszkiwało 206 tys. mieszkańców, z czego ponad 105 tys. stanowili Polacy, 57 tys. Żydzi, a 39 tys. Ukraińcy.

Naczelna Komenda Wojska Polskiego, 22 listopada 1918We Lwowie brakowało regularnych oddziałów Wojska Polskiego i dlatego do obrony miasta zaangażowali się jego młodzi mieszkańcy. Ze względu na młody wiek nazwano ich Orlętami Lwowskimi.

[...] Orlęta Lwowskie walczyły ochotniczo nie tylko w listopadzie 1918 z oddziałami wojsk ukraińskich, ale również na przedpolu miasta z Armią Czerwoną w czasie wojny polsko-bolszewickiej latem 1920 roku.

Do powstania legendy Orląt Lwowskich przyczyniła się także postawa harcerek i harcerzy, zarówno lwowskich, jak i z całego kraju, którzy masowo wzięli udział w obronie Lwowa i Galicji Wschodniej.

Lwowskie Orlęta – obrona cmentarza, Wojciech Kossak 1926Kim były Orlęta Lwowskie?

[...] W skład oddziałów ochotniczych wchodzili studenci, robotnicy, urzędnicy, uczniowie, chłopcy i dziewczęta. W walkach we Lwowie do 22 listopada 1918 włącznie uczestniczyło z bronią w ręku lub w służbach pomocniczych 6022 osób, w tym 1374 uczniów szkół powszechnych i średnich oraz studentów. 2640 nie przekroczyło 25. roku życia, a najmłodszy Jaś Kukawski miał 9 lat.

Przeciwnikami Orląt Lwowskich były doskonale uzbrojone przez Niemców (z Austro-Węgier) oddziały Ukraińskiej Armii Halickiej.

Antoni Petrykiewicz (1904-1919)Janek Łączkowski (1902-1919), Galeria Orląt Lwowskich w Szkole Podstawowej nr 7 im. Orląt Lwowskich w Łodzi

W czasie walk o Lwów w 1918 roku:

[...] Zginęło lub zmarło od ran 439 żołnierzy i członków wojskowej służby sanitarnej, w tym 12 kobiet.

120 poległych było uczniami, a 76 studentami uczelni. Jeden z nich, 13-letni Antoni Petrykiewicz, został najmłodszym w historii kawalerem Orderu Virtuti Militari. 29 poległych należało do sił odsieczy miasta pod dowództwem ppłk. Michała Karaszewicza-Tokarzewskiego. Według niepełnych danych podczas oblężenia Lwowa zginęło ponad 70 przedstawicieli różnych drużyn harcerskich, pochodzących z tak odległych od Lwowa miast, jak np. Wieluń (skąd pochodził Janek Łączkowski, lat 16).

Andrzej Maria Hieronim Battaglia de Sopramonte e Ponte Alto ps. „Bitwa” (1895-1918)Za pierwszego poległego Polaka w obronie Lwowa został uznany 23-letni Andrzej Battaglia. W dniu 22 listopada 1918 miasto zostało w dużej części opanowane przez zamieszkujących je Polaków. Obrona oblężonego przez wojska ukraińskie Lwowa, pozbawionego dostaw wody i elektryczności, trwała aż do połowy 1919. Wówczas regularne wojska polskie przybyły z odsieczą i przerwały oblężenie.

W okresie walk o Lwów:

[...] regularne oddziały Ukraińskich Strzelców Siczowych zostały skutecznie powstrzymane przez doraźnie zorganizowane oddziały polskiej młodzieży, znane jako Orlęta Lwowskie.

Cmentarz Orląt Lwowskich we LwowieOto jak wyglądała obrona Lwowa przed Armią Czerwoną w sierpniu 1920.

[...] Obrona Lwowa w czasie wojny polsko-bolszewickiej miała miejsce, gdy 1 Armia Konna pod dowództwem Siemiona Budionnego nacierała na Lwów. Również wtedy społeczeństwo Lwowa stanęło do obrony swego miasta. Bitwa pod Zadwórzem na przedpolu Lwowa, w której 17 sierpnia 1920 zginęło 318 z 330 walczących ochotniczo Orląt Lwowskich, powstrzymała wówczas natarcie bolszewików na Lwów. 20 sierpnia, Budionny, rezygnując z oblężenia Lwowa, wpadł w okrążenie i został rozbity w bitwie pod Komarowem. 11-godzinna krwawa bitwa garstki obrońców z silnymi oddziałami 6 Dywizji Konnej Budionnego nazwana została Polskimi Termopilami i przyczyniła się do zwycięstwa Wojska Polskiego w Bitwie Warszawskiej.

Pomnik Orląt Lwowskich w CzęstochowieO Orlętach Lwowskich nie zapomniano. Wiele polskich szkół przyjęło ich nazwę, Postawiono również wiele pomników i tablic pamiątkowych. Na przykład:

[...] 22 listopada 1925 przed Gmachem Głównym Politechniki Lwowskiej odsłonięto pomnik Orląt Lwowskich według projektu Wincentego Rawskiego.

W uznaniu bohaterskiej postawy i zasług mieszkańców Lwowa dla Polski:

[...] miasto zostało – jako jedyne w Polsce – udekorowane przez Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego Krzyżem Virtuti Militari. Uroczystość odznaczenia Lwowa odbyła się 11 listopada 1920 przed kolumną Mickiewicza.

Moi drodzy, przedstawione fakty historyczne, jak powstanie Chmielnickiego, rzeź w Humaniu, koliszczyzna czy obrona Lwowa wyraźnie ukazują trwający od wieków nazizm, szowinizm i nienawiść Ukraińców do Polaków. Wskazują również na ogrom kłamstwa prezentowanego w mediach rzekomo publicznych i wypowiedziach skorumpowanych polityków, bądź agentów zatrudnionych przez ukraińskie służby specjalne. Należy jednak podkreślić, że istniała i nadal istnieje część społeczeństwa ukraińskiego, która odcina się od "chorej" ukraińskiej ideologii antypolskiej, szczególnie na terenach Ukrainy Wschodniej, gdzie ludność bardziej utożsamia się z Federacją Rosyjską niż Ukrainą.

Na tym zakończę odcinek 23, w którym opowiedziałem o hajdamakach, przodkach współczesnych Ukraińców oraz przedstawiłem niezwykły heroizm i męstwo młodego pokolenia, broniącego swojego miasta Lwowa, przed ukraińskimi najeźdźcami. Serdecznie zapraszam do kolejnego odcinka 24 pod tytułem Nieoczekiwany Sojusznik.

Źródło zdjęć: Wikipedia