Ludy ugrofińskiePonad 2500 lat temu w połowie I tysiąclecia p.n.e. doszło do rozpadu wspólnoty ugryjskiej. W okresie tym powstał naród tak tajemniczy, że po dziś dzień naukowcy „wyrywają sobie włosy z głowy”, aby rozwikłać jego zagadkowe pochodzenie. Co ciekawsze, naród ten zamieszkuje tereny odległe o ok. 100 km od południowych granic Polski. Chodzi oczywiście o naród węgierski, którego rodzimym określeniem było słowo „magyar” zapisane w źródłach muzułmańskich z IX i X wieku.

Słowo „magyar” jest złożone ze słów „madž” i „er”. Pomimo że pochodzenie obu słów jest całkowicie inne (indoeuropejskie, ugrofińskie), obydwa mają identyczne znaczenie „człowiek”. Wymyślono, że nazwa „magyar” powstała w wyniku zlania się dwóch ludów ugryjskich, „ludu mówiącego” i „ludu mówiącego niezrozumiale”, czyli „niemego”.

Hunowie w czasach Imperium RzymskiegoEuropejczycy nie uznają rodzimego słowa Węgrów „magyar”, ale uważają, że ich nazwa pochodzi od złożenia słów bułgarsko-tureckich „onogur” oznaczających „10 plemion” pochodzących z V w.n.e. W tamtym właśnie czasie Madziarzy byli ściśle związani z plemionami Hunów i Protobułgarów, tworzących wspólnie plemię Onogurów. Z kolei Słowianie, dodali na początku literkę „w” i tak powstało słowo „wonogur”, co jeszcze niezbyt przypomina słowo „węgier”.

Rozmieszczenie geograficzne języków rodziny uralskiejPo długich i mozolnych badaniach uczeni orzekli ostatecznie, że Węgrzy należą do ludów uralskich, do gałęzi ugrofińskiej, podgałęzi ugryjskiej. Nie wiem, czy to wyjaśnia i tak już skomplikowane pochodzenie Węgrów i może prostsze będzie stwierdzenie, że najbliższymi krewnymi Węgrów są dziś zamieszkujący zachodnią Syberię Chantowie i Mansowie, a o ich wspólnym pochodzeniu świadczy tylko podobieństwo języków.

Węgrów jest obecnie 14,5 mln na całym świecie, a same Węgry zamieszkuje ok. 10 mln. W państwach ościennych, czyli w Rumunii, Słowacji, Serbii, Ukrainie, Austrii i Chorwacji mieszka 2,5 mln Węgrów. Istnieje również liczna diaspora węgierska, głównie w Stanach Zjednoczonych 1,5 mln, w Niemczech 120 tys. i W. Brytanii 80 tys. (podane liczby ludności są tylko przybliżone).

Węgry po I wojnie światowej (1918-1919)Naród węgierski jest jednolity kulturowo i etnicznie. W czasie II wojny światowej Węgry podobnie jak Włochy, Rumunia, Bułgaria, Słowacja, Ukraina i Litwa kolaborowały z Niemcami. W tym artykule opowiem, jak wyglądała węgierska kolaboracja z Niemcami i jaki był stosunek Węgrów do obywateli II RP w czasie II wojny światowej.

Obrońcy Lwowa, Orlęta Lwowskie, 1918Po skutecznej obronie Lwowa przez jego mieszkańców i Orlęta Lwowskie, Ukraińcy byli niezadowoleni z zaistniałej sytuacji.

[...] W odrodzonej Rzeczypospolitej rozpoczęli dywersyjną działalność wymierzoną w państwo polskie. W latach dwudziestych XX w. powołano do życia ukraińskie organizacje i partie o charakterze narodowym, Narodową Organizację Miasta Lwowa czy UNDO – Ukraińskie Zjednoczenie Narodowo–Demokratyczne.

Przypomnijmy jak powstała Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów:

[...] W 1929 r. w Wiedniu utworzona została Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów (OUN), głosząca hasła walki o wolną Ukrainę przy boku Niemiec. Funkcjonująca w oparciu o wzorce faszystowskie, stale rozszerzała swoje wpływy i z czasem jej główną ekspozyturą stał się Lwów.

Dmytro Doncow (1883-1973)Organizacja opierała się na doktrynie Dmytro Doncowa. Promowała hasło, aby przyszłe państwo ukraińskie było jednolite etniczne i zorganizowane na zasadach autorytarnych. Zgodnie z zasadą, że:

[...] na jednym terytorium nie mogą współistnieć odmienne gatunki, słabsze powinny ustąpić miejsca silniejszym.

Stepan Bandera (1909-1959)Osiągnięcie tego celu dopuszczało użycie wszelkich metod, nie wyłączając czystki etnicznej. Wkrótce władzę w OUN objął Stepan Bandera, „gorliwy wyznawca” nowych metod.

Ukraińcy z OUN-B Stepana Bandery dokonywali wielu aktów terrorystycznych głównie wobec ludności polskiej. Pod rządami Stepana Bandery rozwinęła się "codzienna praca rewolucyjna".

[...] Od września 1933 r., niemal w każdej wiejskiej szkole na Kresach Wschodnich RP, wyrzucano nocą z sal polskie symbole narodowe i portrety państwowych dostojników. Bojkot szkoły był dla Bandery wyrazem protestu przeciwko polonizacji i rzekomym ograniczaniu rozwoju ukraińskiego szkolnictwa.

Żołnierze Armii KrajowejO wrogim nastawieniu Ukraińców do Polaków raportowała Armia Krajowa (AK):

[...] W lipcu 1943 AK raportowało, że ukraińscy chłopi mówili, że po Żydach, „następni będą Polacy”. W tym samym miesiącu AK zauważyło, że slogan „Śmierć Polakom” (ukr. Smert' liakham) stał się popularny pomiędzy Ukraińcami ze Lwowa, a nawet był używany jako codzienne powitanie. [...] W tym samym miesiącu AK ze Stanisławowa zaobserwowało, że Ukraińcy witają się słowami „Śmierć Polakom”, a odpowiedzią jest „Chwała Ukrainie”.

Oto fragment relacji Polki z tamtych czasów:

[...] Janina Kwiatkowska podróżowała w styczniu 1945 r. z dwoma siostrami z Ternopila do Chortkiva. Musiały przenocować w prowincjonalnym mieście Terebovlia i nie chciały zostawać na noc na dworcu kolejowym. Po ukraińsku, którym mówiły płynnie tak jak polskim, poprosiły ukraińską kobietę, aby pozwoliła im zostać na noc w jej domu. Kobieta wzięła je za Ukrainki i się zgodziła. Kiedy kobiety zapytały ją, gdzie jest jej mąż, Ukrainka odpowiedziała beztrosko „on poszedł mordować Polaków i wkrótce będzie z powrotem”. Kwiatkowska w swoim zeznaniu używała określenia „banderowiec” w stosunku do męża Ukrainki.

Żołnierze Samoobrony na Kresach Wschodnich II RPOto jak wyglądała obrona Polaków przed OUN, UPA i ukraińskim chłopom:

[...] Polacy próbowali bronić się przed Ukraińcami, tworząc oddziały samoobrony. Również AK próbowała pomagać Polakom, ale z niewielkim skutkiem, ponieważ liczba partyzantów UPA i zmobilizowanych Ukraińców była znacznie większa niż AK i Polacy z samoobrony.

W każdym razie rząd polski w Londynie zawiódł Polaków na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej, gdyż nie powstrzymał aktów ludobójstwa popełnianych przez Ukraińców. Zorganizowana w 1947 akcja Wisła, której jednym z celów było deportowanie zamieszkującej te tereny ludności ukraińskiej i łemkowskiej, była wykonana zbyt późno.

Akcja (Operacja) Wisła 1947Warto zwrócić uwagę, że w wyniku akcji Wisła ludność ukraińska zamieszkująca tereny Kresów Wschodnich II RP, została przesiedlona głównie na tereny północno-zachodnie II RP. Można się domyślać, że w tej ukraińskiej grupie przesiedleńców, znalazło się sporo chłopstwa ukraińskiego, zarażonego ideologią nacjonalizmu, szowinizmu i nienawiści do Polaków. Co więcej, z całą pewnością, w tej grupie, byli również ukraińscy kaci polskich kobiet, dzieci i starców z Wołynia i Małopolski Wschodniej.

Józef Klemens Piłsudski (1867-1935)Poprzez wcześniejsze szkodliwe działania polskich władz, a szczególnie po 1926 roku, rządu sanacyjnego Józefa Piłsudskiego, w Polsce istniała ogromna mniejszość ukraińska, mająca dostęp nie tylko do urzędów, instytucji wojskowych i wywiadowczych, ale również sfer politycznych.

W wyniku przeprowadzonej akcji Wisła, po roku 1947, dodatkowe tłumy Ukraińców, w większości wrogo nastawionych do Polaków, zalały nasz kraj. Niektóre źródła podają, że było też wiele przypadków, szczególnie we Lwowie, kiedy Ukraińcy mordowali Polaków w celu zdobycia polskich dokumentów i dzięki nim dokonywali zmiany tożsamości.

Jak pisałem artykule Poleska Tajemnica, w obronie Polaków przed banderowcami, jak również bandami Siczy Poleskiej, występowały Czerwone oddziały partyzantki sowieckiej. Czy wobec ogromnej skali bestialskich mordów, mogliśmy liczyć jeszcze na jakiegoś sprzymierzeńca? Okazuje się, że był taki sprzymierzeniec, który pomimo kolaboracji z III Rzeszą, zdecydowanie stanął po polskiej stronie przeciwko Ukraińcom z OUN i UPA. Tym sprzymierzeńcem byli Węgrzy. Oto parę wybranych faktów historycznych z okresu II wojny światowej, związanych z Węgrami.

Pál Teleki (1879-1941)Węgrzy nie zgodzili się na propozycję, wzięcia udziału w ataku na Polskę, we wrześniu 1939 roku. Co więcej, premier Węgier Pál Teleki – zagroził Niemcom, iż:

[...] gdyby chcieli siłą przejść przez terytorium Węgier, to prędzej wysadzi swoje własne linie kolejowe, niż weźmie udział w inwazji na Polskę.

Węgrzy podjęli też decyzję o otwarciu swoich granic dla uchodźców z Polski. Na ich terytorium znalazło schronienie kilkadziesiąt tysięcy cywilów.

[...] Znaczna część żołnierzy, dzięki cichej zgodzie Budapesztu, mogła przejść dalej na zachód, aby tam tworzyć nową, polską armię.

Polityka rządu Pála Telekiego polegała na balansowaniu między III Rzeszą a aliantami. W tym celu zawarł on pakt o nieagresji z Jugosławią.

[...] Cały czas Węgrzy tolerowali na swoim terytorium działalność Polaków: funkcjonowały polskie szkoły i instytucje kulturalne. Swobodnie przemieszczali się również kurierzy z dokumentami z Londynu do okupowanego kraju. W ten sposób Węgry miały pozostać neutralne podczas II wojny światowej, tak długo, jak to było możliwe.

Węgrzy, przyjaciele Polaków na WołyniuParę słów o działaniach armii węgierskiej na terenie Wołynia:

[...] Oddziały armii węgierskiej stacjonujące w 1943 na Wołyniu pomagały Polakom chroniąc ich przed UPA, dostarczając żywność i zaopatrzenie. Węgrzy często pomagali polskim uchodźcom ze spalonych wiosek w wyjazdach na teren Węgier.

Jeden ze świadków tamtejszych wydarzeń Wincenty Romanowski opowiadał, że Polacy widzieli w Węgrach prawdziwych przyjaciół i sprzymierzeńców przeciwko UPA i rozgrywkom przeciwko Niemcom.

[...] W każdą niedzielę duży oddział węgierski przychodził do kościoła na mszę, żołnierze śpiewali swoje pieśni, a nad prezbiterium wisiało godło państwa polskiego.

Miejsca, gdzie stacjonowały oddziały węgierskie, np. Wiśniowiec Nowy, były swoistymi miejscami azylu dla Polaków. Zdarzało się, że Ukraińcy napadali na wsie, położone w pobliżu stacjonujących oddziałów węgierskich. Jeśli Węgrzy nie zdążyli zapobiec atakom Ukraińców, brali na nich odwet. W jednym z raportów kierownictwa walki podziemnej z 3 sierpnia 1943 czytamy:

[...] złapani przez Węgrów Ukraińcy mieli związane ręce drutami i przymocowane do nich narzędzia zbrodni, którymi dokonywali mordów na Polakach. Ukraińcy ci zostali następnie przekazani do Lwowa.

Żołnierze węgierscy i polscy na WołyniuStronnictwo Narodowe działające w podziemiu bardzo pozytywnie oceniało postawę Węgrów w stosunku do Polaków. Pomiędzy oddziałami polskimi i węgierskimi istniała niepisana współpraca. Węgrzy dostarczali Polakom broń i amunicję w formie wymiany na inne artykuły. Z informacji z czerwca 1944 Węgrzy samodzielnie likwidowali bandy ukraińskie, nie przekazując więźniów Niemcom, którzy zwyczajowo w następny dzień puszczali ich wolno.

W styczniu 1944 Polacy broniący ludność wiejską zostali zaatakowani przez silny oddział UPA i w krytycznym momencie, z odsieczą przybyła kompania węgierska z wozami pancernymi, zmuszając Ukraińców do odwrotu.

[...] Oddział węgierski został wezwany do pomocy przez Niemca o nazwisku Szerenc, który po bitwie zorganizował transport rannych Polaków do Lwowa.

Powstaje pytanie, dlaczego właśnie Węgrzy pomagali Polakom, a nie na przykład Litwini, z którymi łączyła nas kiedyś Rzeczpospolita Obojga Narodów?

Ikona św. Kingi (1234-1292), węgierskiej księżniczki, żony polskiego księcia Bolesława V WstydliwegoHistoria daje, odpowiedź na to pytanie.

Przyjazne stosunki Węgrów z Polakami zaczęły się już w X wieku, kiedy Węgry z Rzeczpospolitą przyjęły chrześcijaństwo. Węgrów i Polaków połączyło wiele sojuszów militarnych i walk przeciwko wspólnym wrogom. W 1108 dzięki sojuszowi z Węgrami Polacy odparli atak cesarza niemieckiego Henryka V. Węgrzy i Polacy walczyli wspólnie przeciwko Tatarom i Krzyżakom. Rzeczypospolita z Węgrami była związana dynastycznie poprzez małżeństwo św. Kingi, córki króla Węgier Beli IV, z Bolesławem Wstydliwym. Dzięki Unii personalnej w czasach panowania Władysława III Warneńczyka (XV wiek), Węgrzy i Polacy stawili wspólny opór przeciwko Imperium Osmańskiemu. Polacy walczyli również wspólnie z Węgrami w powstaniu węgierskim w 1848, pod wodzą generała Józefa Bema. Węgrów spotykamy też w czasie wojny polsko-bolszewickiej (1919–1921), kiedy dostarczali Polakom broń i amunicję.

O przyjaznych stosunkach polsko-węgierskich świadczy ustanowienie 23 marca, Dniem Przyjaźni Polsko-Węgierskiej.

Premier Węgier, Viktor Orbán (ur. 1963)W czasach współczesnych nastąpiła niewytłumaczalna zmiana nastawienia „polskiego” rządu do Węgrów, a w szczególności do premiera węgierskiego Viktora Orbána. Wydaje się, że polityka zagraniczna prowadzona przez węgierskiego męża stanu, winna być przykładem dla naszych włodarzy. Dbanie o interesy swojego kraju i utrzymywanie stosunków gospodarczych z sąsiadami jest wyraźnie obce politykom znad Wisły, bazującym na utopijnej i przestarzałej idei neoprometeizmu. Dopuszczenie do zmiany struktury etnicznej naszego małego imperium, poprzez niekontrolowane przyjęcie na teren Polski wielomilionowej rzeszy Ukraińców, historycznie naszych wrogów od wieków, doprowadzić może do sytuacji, że w przyszłości będziemy musieli zwrócić się o pomoc, właśnie do Węgrów.

Na tym zakończę odcinek 24, w którym przedstawiłem prawdziwych obrońców Polaków przed banderowcami i bandami UPA. Zadziwiającym jest fakt, że o Węgrach rzadko wspominają rzekomo polskie media czy literatura historyczna, a to właśnie Węgrzy byli naszymi prawdziwymi sojusznikami w czasie II wojny światowej. „Polscy” włodarze budują mit przyjaźni z Ukraińcami, Brytyjczykami czy Amerykanami, pomimo że doświadczenia historyczne takiej polityce zagranicznej wyraźnie zaprzeczają. Serdecznie zapraszam do odcinka 25, pod tytułem Oko Cyklonu.

Źródło zdjęć: Wikipedia