Brama główna obozu koncentracyjnego Sachsenhausen90 lat temu, w lipcu 1936., w miejscowości Sachsenhausen, około 30 km na północ od Berlina, został założony niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny. Obóz założony na rozkaz Heinricha Himmlera funkcjonował do 22 kwietnia 1945. SS, podobnie jak Himmler, uważała ten obóz za wzorcowy pod względem organizacyjnym. Dlatego też założono na terenie obozu Inspektorat Obozów koncentracyjnych, w którym od 1938 szkoliło się wielu komendantów i wysokich funkcjonariuszy SS, zajmujących później stanowiska w innych obozach.

W obozie Sachsenhausen dokonywano zbrodniczych eksperymentów medycznych na więźniach, które często kończyły się śmiercią lub kalectwem. Między innymi w 1941 przeprowadzono na jeńcach sowieckich próby masowego uśmiercania przy pomocy gazu, w zaadaptowanych do tego celu ciężarówkach. Do tego obozu, trafił w czasie II wojny światowej, Stepan Bandera razem z grupą ukraińskich nacjonalistów z OUN-B. Okazuje się, że tym razem Stepan Bandera wcale nie miał zamiaru dokonywać "brawurowej" ucieczki jak z polskiego "Alcatraz". Kolaboracja Ukaraińców z Niemcami była ścisła i długotrwała, chociaż próbowali to ukrywać, jak tylko mogli.

Logo OUN-BAkcja wybielania rozpoczęła się już w 1945 r. W maju liderzy OUN wydali oficjalne oświadczenie, w którym zaprzeczali powiązaniom z polityką faszystowską przed i podczas II wojny światowej.

[...] Ukraiński ruch rewolucyjno-wyzwoleńczy nie był i nie jest terminem związanym z Włoskim Faszyzmem i Niemieckim Narodowym Socjalizmem.

Tuż przed publikacją tego oświadczenia Bandera opuścił Wiedeń i udał się do Insbruka, znajdującego się we francuskiej strefie okupacyjnej w Austrii. W czasie kiedy Bandera przebywał w Insbruku, miasto było pełne ukraińskich emigrantów, a szczególnie członków OUN-B. 18 kwietnia Bandera spotkał się z Yevhen'em Stakhiv'em i rozkazał mu udać się do stolicy Chorwacji, Zagrzebia, aby odnaleźć tam Lebeda i powrócić z nim do Austrii. Lebed udał się do Chorwacji jako przedstawiciel OUN-B w celu nawiązania kontaktów z wojskami Sprzymierzonych.

Region Seefeld, TyrolW drugiej połowie 1945 roku Bandera przeniósł się do Tyrolu, do alpejskiej prowincji w Seefeld, która była blisko niemieckiej granicy. Wynajął całe piętro willi, gdzie mieszkał przez wiele miesięcy ze swoim ochroniarzem Mykhailo Andriiukiem, szoferem Mikloshem i sekretarką Marichką. Jednym z nazwisk, których używał w tamtym czasie Bandera, było Karpiak zarejestrowany jako obywatel w Insbruku i Seefeld. Pomimo zbrodniczej przeszłości Banderze powodziło się bardzo dobrze.

Monachium, BawariaW 1945 zagraniczne komórki OUN zaczęły organizować nowe centrum w Monachium, stolicy Bawarii, które było położone w amerykańskiej strefie okupacyjnej Niemiec.

Monachium stało się sercem aktywności ukraińskiej emigracji po II wojnie światowej. Ukraińskie socjalne i polityczne organizacje mieściły się w 2 piętrowym budynku na ulicy

Dachauer Strasse 9. Na pierwszym piętrze mieścił się kościół ukraiński, a na drugim takie organizacje jak: ABN, biuro wydawnicze ukraińskiej gazety "Ukrainskyi Samostiinyk" (Ukraiński Wolny Strzelec), Liga Więźniów Politycznych, Ukraiński Czerwony Krzyż, Plast i zagraniczne komórki OUN.

[...] W 1954 zagraniczna komórka OUN i ABN przeniosły się na ulice Zeppelinstrasse 67, gdzie OUN otworzyło redakcję i wydawało gazetę "Droga do Zwycięstwa" (Shliakh Peremohy).

Tablica pamiątkowa w katedrze w Bradford, odsłonięta przez Jarosława Stećkę (przewodniczącego ABN), 1983ABN, której Stećko był przewodniczącym, nie była Agencję Bezpieczeństwa Narodowego, ale Antybolszewickim Blokiem Narodów, organizacją założoną w Listopadzie 1943 r.

Centrala ABN organizowała demonstracje i protesty antyradzieckie, a także międzynarodowe konferencje. Chociaż oficjalnie twórcami ABN byli ukraińscy nacjonaliści, nie ulega najmniejszej wątpliwośći, że głównym inspiratorem tej międzynarodowej organizacji były amerykańskie służby specjalne. Istnieją dokumenty wskazujące na bardzo silne powiązania ABN z amerykańskim CIA.

W państwach jak USA, Kanada, czy Wielka Brytania, istniały miejscowe organizacje ABN (np. American Friends of the ABN). W innych państwach jak Belgia, Włochy, czy Argentyna, ABN reprezentowany był przez lokalne oddziały i grupy. ABN zostało rozwiązane w 1996 r. po zrealizowaniu swoich celów (czyli rozpadzie Związku Radzieckiego).

Do organizacji tej wchodzili m.in.Chorwacki Ruch Wyzwoleńczy i Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów (OUN-B, frakcja banderowska). Najbardziej aktywnym członkiem ABN była Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów.

Jarosław Stećko (1912-1986)Ukraińcy Nacjonaliści, nie tylko posiadali potężnych protektorów, do których jeszcze powrócę, ale udzielali się w międzynarodowej organizacji, której celem było zniszczenie Związku Radzieckiego. Kim był przewodniczący ABN Jarosław Stećko?

[...] Stećko W latach 1929–1934 studiował filozofię i prawo na uniwersytetach we Lwowie i Krakowie, wstąpił do Ukraińskiej Organizacji Wojskowej UVO, od 1932 był członkiem krajowej egzekutywy i referentem ideologicznym OUN.

[...] Po wkroczeniu Wehrmachtu, w tym Batalionu Nachtigall, do Lwowa 30 czerwca 1941 i ogłoszeniu przez działaczy OUN-B Deklaracji Niepodległości Ukrainy, przystąpił do formowania rządu ukraińskiego, który przetrwał tylko dwanaście dni.

Cały skład rządu został aresztowany przez Niemców. Adolf Hitler był bowiem zdecydowanie przeciwny koncepcji powstania państwa ukraińskiego, planując wszystkich Słowian przekształcić w niewolniczą siłę roboczą imperialnej III Rzeszy.

Kolumny więźniów przed bramą obozową SachsenhausenZarówno Stepan Bandera, jak i Jarosław Stećko, kategorycznie odmówili odwołania Deklaracji Niepodległości Ukrainy. W konsekwencji Stećko znalazł się w 1942 w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen w oddziale dla więźniów politycznych. Uwolniony został we wrześniu 1944, w związku z decyzją Niemców o formowaniu Ukraińskiej Armii Narodowej.

Pod koniec wojny, ranny podczas nalotu amerykańskich sił powietrznych, czyli United States Army Air Force, na terenie Czech, podał się w szpitalu, za premiera Ukrainy i został zatrzymany przez przejmujących władzę partyzantów, którzy uznali go za kolaboranta. Przed ewentualnym wydaniem w ręce sowieckie uchroniło go uwolnienie przez członków OUN-B. Po zakończeniu wojny pozostał na emigracji w Monachium – Ośrodku Uchodźstwa Ukraińskiego, gdzie poznał swoją żonę Sławę.

Fałszywy dowód osobisty Stepana Bandery na nazwisko Stefan PopelStepan Bandera używał bardzo wielu fałszywych dokumentów. Na przykład 6 czerwca 1945 r. otrzymał dowód osobisty z nazwiskiem „Stefan Popel” z Komitetu Obozowego obozu koncentracyjnego Mauthausen. Według tego dokumentu Bandera był osobą,

[...] która była przetrzymywana od 15.9.1941 do 6.5.1945 w nazistowsko-niemieckich obozach koncentracyjnych i była wyzwolona z obozu koncentracyjnego w Mauthausen.

Stepan Bandera nigdy nie był więźniem tego obozu koncentracyjnego. Ukraińscy emigranci w Niemczech często używali w tym czasie pseudonimów, aby uniknąć deportacji na sowiecką Ukrainę. Nie jest do końca jasne, czy Bandera przejął pseudonim od ukraińskiego słowa „popil”, oznaczającego „prochy”, czy nazwiska ukraińskiego szachisty "Stepana Popela”, którego paszport został rzekomo skradziony z jego mieszkania w Paryżu w 1944 r.

Bandera używał także wielu kart prasowych. Jedna z nich z 15 października 1950 r. potwierdzała, że był on korespondentem gazety "Ukraiński Niepodległy", mieszkającym w Söcking. Inna z 12 lutego 1955 pochodziła z francuskiej gazety "L’Ukrainien". W 1947 roku Bandera użył m.in. przepustki dziennikarskiej wydawanej przez "Ukraińską Trybunę" w Siedlcach.

Powstaje pytanie, skąd Bandera zdobywał taką masę fałszywych dokumentów pozwalającym mu nieustannie przyjmować coraz to nowe tożsamości. Jedna z odpowiedzi, to protektorzy, a drugą o dziwo, może być jego pobyt w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen w którym przebywał od 1943 do 1944 roku. Okazuje się, że właśnie w tym obozie, w latach 1942–1944, w wydzielonych dodatkowym ogrodzeniem barakach 18 i 19, około 140 więźniów, pracowało nad fałszowaniem funtów brytyjskich, paszportów, wiz, pieczęci i innych dokumentów.

Reinhard Gehlen, ostatni szef Niemieckiego Wywiadu Wojskowego FHOOprócz posługiwania się fałszywymi dokumentami Bandera był chroniony przez Amerykanów, Brytyjczyków i później zachodnioniemieckie służby wywiadowcze. Amerykańskie i brytyjskie służby wywiadowcze interesowały się nazistami i ich kolaborantami już przed końcem wojny. Interesowali się także ludźmi i organizacjami, takimi jak Niemiecki Wywiad Wojskowy na Front Wschodni FHO i różnymi wschodnioeuropejskimi skrajnie prawicowymi ruchami, w tym OUN, które mogłyby dostarczyć informacji na temat Związku Radzieckiego lub którzy posiadali inną cenną wiedzę.

Z pomocą CIA, Reinhard Gehlen, były szef FHO, powołał Federalną Służbę Wywiadowczą BND. Amerykański wywiad chronił Gehlena i jego doradców. Ludzi takich jak Bandera, którzy mogli, albo dostarczać informacji o Związku Sowieckim, albo mobilizowali środowiska emigracyjne propagandą antykomunistyczną, lub mieli kontakty z organizacjami za Żelazną Kurtyną, byli przedmiotem szczególnego zainteresowania amerykańskich, brytyjskich i niemieckich służb wywiadowczych.

Oprócz Ukraińców byli też Chorwaci, Słowacy, Rosjanie, Polacy, Litwini, Łotysze, Estończycy, Rumuni i Węgrzy, którzy pracowali dla zachodnich służb wywiadowczych. Fakt, że niektórzy z nich kolaborowali z nazistami i byli zamieszani w zbrodnie wojenne, nie miał znaczenia, o ile byli przydatni w Zimnej Wojnie.

Książka Harry'ego Rositzke, Tajne Operacje CIAWywiad amerykański i brytyjski miał wiedzę, choć nie zawsze bardzo dokładną, o ludziach, z którymi pracowali. Harry Rositzke, były szef CIA, skomentował to tak w 1985 roku:

[...] Wykorzystywanie każdego drania, dopóki był antykomunistą i miał zapał oraz chęć werbowania kolaborantów oznaczała, że ​​​​pewnie i ty nie przyglądałbyś się zbyt dokładnie ich referencjom.

Ukraińscy emigranci rozumieli tę sytuację i starali się jak najlepiej z niej skorzystać. Współpraca z zachodnimi służbami wywiadowczymi oznaczała dla OUN ochronę przed postępowaniami sądowymi i dodatkowo uzyskali poparcie dla walki ze Związkiem Radzieckim.

Podane informacje wyjaśniają, dlaczego zbrodniarze ukraińscy, pomimo popełnienia zbrodni ludobójstwa, nie tylko uniknęli kary, ale również nie wszczęto przeciwko nim żadnych procesów sądowych. Usługi zbrodniarzy dla amerykańskich, brytyjskich i niemieckich służb wywiadowczych były cenniejsze niż sprawiedliwość, prawda i życie zamordowanych w bestialski sposób ofiar, w większości Polaków.

Stepan Bandera na tle flagi banderowskiejW kręgach ukraińskich nacjonalistów krążył mit jakoby Stepan Bandera był przetrzymywanyw niemieckim obozie koncentracyjnym Sachsenhausen w „nieludzkich” warunkach. Według wywiadu przeprowadzonego z samym Banderą w 1950 r. oświadczył on,

[...] że był przetrzymywany w Berlinie przez gestapo do 1943 r. i potem został przeniesiony do Zellenbau, budynku na terenie obozu koncentracyjnego Sachsenhausen, gdzie otrzymał nr 72192.

Bandera, jak i część ważnych członków z OUN przebywał w luksusowych warunkach, w porównaniu do standardów obozowych. Bandera miał osobną celę, dostęp do obozowej biblioteki, fryzjera, krawca, piekarni, mógł też otrzymywać paczki z żywnością, ubraniami i innymi rzeczami. Paczki te regularnie przysyłała mu żona mieszkająca w berlińskim apartamencie, odległym około 30 km od obozu. Bandera miał również pełen kontakt z nacjonalistami OUN oraz możliwość wysyłania do nich rozkazów.

Jeden z licznych pomników Stepana Bandery na Ukrainie w TernopiluChociaż członkowie z OUN-B doskonale znali warunki, w jakich przebywał ich przywódca, zarówno w Berlinie, jak i Sachsenhausen, dla celów propagandowych przedstawiali Banderę jako ofiarę i męczennika. Na jednej z ulotek z 1942 r. napisano, że: [...] Bandera cierpi za nasze idee w piwnicznych celach więziennych.

Na innej ulotce z 1943 stwierdzono, że:

[...] Stepan Bandera, najlepszy syn Ukrainy i wojownik za wolność, był torturowany przez Niemców podczas 2 lat spędzonych w wiezieniu.

Bandera został zwolniony 28 września 1944 i zatrzymany chwilowo w Berlinie, w areszcie domowym, z prawem posiadania broni. Wkrótce potem Niemcy uwolnili pozostałych przywódców OUN jak Stećkę, Melnyka, Bulbę Borowecia i około 300 innych członków OUN.

Pieczęć Centralnej Agencji WywiadowczejW styczniu 2020 CIA ujawniła tajny dokument z 6 grudnia 1951, dotyczący Stepana Bandery pod tytułem „Stepan Bandera i państwo ukraińskie w 1941 roku". Autorem dokumentu był historyk Petro Yarovyy. W dokumencie napisano m.in., że

[...] 30 czerwca 1941, ukraiński faszysta i profesjonalny szpieg Hitlera, Stepan A. Bandera (o pseudonimie Consul II) ogłosił we Lwowie, okupowanym przez Niemców, powstanie Państwa Ukraińskiego we Wschodniej Ukrainie. W tym samym dniu został powołany rząd tego państwa z Jarosławem Stećko, zastępcą Bandery, jako premierem.

W dalszej części dokumentu czytamy:

[...] S. A. Bandera pojawił się na ukraińskim horyzoncie politycznym w czerwcu 1934, kiedy jako lider OUN (Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów) wydał rozkaz zamordowania polskiego ministra spraw wewnętrznych Pierackiego. Warto zwrócić uwagę, że chociaż sprawca tego czynu, Grigoriy Matseyko, nie został aresztowany, polska policja miała natychmiast dostateczne informacje, aby rozpocząć działania przeciwko liderom OUN z Banderą na początku listy. Wskazuje to, że dowody i informacje o rewolucyjnych i terrorystycznych działaniach OUN nie pochodziły od mordercy, ale z innych źródeł.

Na tym zakończę odcinek 11, Cudowne Nawrócenie, w którym opisałem próby wybielania zbrodniarzy ukraińskich, losy Bandery po zakończeniu II wojny światowej, oraz podałem informacje o protektorach ludobójców. Serdecznie zapraszam do kolejnego odcinka 12, pod tytułem Fałszywy Idol.

Źródło zdjęć: Wikipedia