Ehrentempel, Świątynia Honoru w Monachium, ukończona w 1935Śmierć męczeńska jest wyrazem bezwzględnego przywiązania do idei i przekonań, dlatego ma ogromne znaczenie w utrwalaniu postaw i wzorców szczególnie religijnych. Pojęcie męczeństwa za wiarę istnieje w chrześcijaństwie, judaizmie i islamie. W chrześcijaństwie, określenie to funkcjonuje w stosunku do człowieka, który został uśmiercony przez prześladowcę za wiarę w Jezusa Chrystusa.

W III Rzeszy władze propagowały państwowy kult ofiar puczu monachijskiego jak Herberta Norkusa, Horsta Wessela i Wilhelma Gustloffa. Byli to tzw. świadkowie krwi i ku ich czci wznoszono pomniki, a nawet budynki o charakterze kultowym (jak Ehrentempel w Monachium, zniszczony przez aliantów w 1947).

Zadziwiającym faktem jest, że Stepan Bandera, hołdujący ideologii nacjonalistów ukraińskich OUN, zbrodniarz, odpowiedzialny m.in. za ludobójcze mordy na Polakach na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej, nagle w październiku 1959 r. stał się męczennikiem i bohaterem Ukrainy. Jak do tego doszło i kto był za to odpowiedzialny?

Pogrzeb Bandery w Monachium, 20 października 195915 października 1959 Stepan Bandera, został zabity, jak pisano w gazetach, ręką wroga. Wydarzenie to można rozpatrywać z kilku punktów widzenia, spróbujmy dokonać, małej analizy tego faktu, ograniczając się tylko do 2 pytań:

Pytanie 1. Kto skorzystałby najbardziej na zabójstwie Bandery?

Odpowiedź może być zaskakująca, ale po pewnych przemyśleniach doszedłem do wniosku, że najbardziej skorzystaliby na tym ukraińscy nacjonaliści, czyli OUN. Zadajmy więc kolejne pytanie:

Pytanie 2. Jakie znaczenie dla Polaków i Rosjan miała śmierć Bandery? Zaproponuję 3 odpowiedzi.

a. Pozytywne - nie żyje zbrodniarz.

b. Negatywne - nie został postawiony przed sądem, osądzony i skazany.

c. Bardzo negatywne - według OUN, każdy zabity czlonek staje się automatycznie męczennikiem i bohaterem.

Jak sądzicie Państwo, która odpowiedź okazała się prawdziwa? Oto odpowiedź (c) na pytanie 2:

Uroczystość żałobna Stepana Bandery, Wielka Brytania 1959Zabójstwo Bandery zrobiło z niego męczennika i wzmocniło jego mit i kult polityczny. Natychmiast po zabójstwie, odłamy ukraińskiej diaspory zamieniły jego śmierć na największą katastrofę w ukraińskiej historii. Ukraińska diaspora zorganizowała ogromną ilość głęboko upolitycznionych i rytualnych ceremonii żałobnych, które trwały wiele tygodni. W ten sposób społeczność diaspory ożywiła kult Providnyka (przywódcy) i stała się charyzmatyczną społecznością.

Centrum rekrutacyjne do Waffen-SS Galizien, 28 kwietnia 1943Po śmierci Bandera był upamiętniany w wielu krajach jak: Argentyna, Australia, Belgia, Brazylia, W. Brytania, Kanada, Francja, Stany Zjednoczone i Wenezuela. Kult Bandery na skalę globalną nie byłby możliwy bez umożliwienia (przez sponsorów) przesiedlenia ukraińskich emigrantów w późnych latach 40 i wczesnych latach 50 poza granice Ukrainy. Najbardziej entuzjastyczny element emigracyjny głoszący kult Bandery składał się z tych Ukraińców, którzy opuścili Ukrainę w 1944 razem z wycofującymi się wojskami armii niemieckiej i weteranami Waffen-SS Galizien, którzy poddali się brytyjskiej armii.

Artykuł z Gazety Monachium Droga Zwycięstwa, 18 października 1959Gazeta Monachium Droga zwycięstwa (Monachium Shliakh Peremohy), kontrolowana przez OUN, w której oficjalnie Bandera pracował jako dziennikarz, umieściła 18 października 1959 r. na 1-szej stronie ogromny nekrolog z fotografią Bandery pośrodku. Chociaż nie było wiadomo, kto zabił Banderę, redakcja napisała dużymi literami nad portretem, że:

[...] 15 października 1959 STEPAN BANDERA, Wielki Syn Świętego Narodu Ukraińskiego i wieloletni przywódca rewolucyjnej walki o państwo i niepodległość Ukrainy, Szef Kierownictwa Zagranicznych Jednostek Organizacji Ukrainy ukraińskich nacjonalistów, został zabity ręką wroga.

Podano również dwa fakty historyczne, z których 1. był prawdą, że został skazany przez polski sąd, na karę śmierci, którą zamieniono na dożywocie, a drugi kłamstwem, że był więźniem niemieckich więzień i obozów koncentracyjnych w latach 1941-1944” (jak wiemy Bandera spędził niecały rok w Sachsenhausen w komfortowych warunkach).

Żałoba po Banderze miała trwać aż 2 miesiące, od 15 października do 15 grudnia 1959 roku.

Ukraińskie dzieci upamiętniają Banderę w symbolicznej trumnie, Galashiels, Szkocja, lata 60Inne gazety nacjonalistyczne publikowane w ukraińskiej diasporze, takie jak Toronto Homin Ukraїny i londyńska Dumka Ukraїnska odniosły się do śmierci Bandery w podobny sposób. Opublikowano artykuły o tytułach „Wojownik, przywódca i symbol” i "W głębinach smutku".

Już 22 października, czyli zaledwie tydzień po śmierci Bandery, Ukraińska Dumka w Londynie opublikowała nie nekrolog, ale zdjęcie z popiersiem Bandery i długim płaczliwym artykułem zaczynającym się od słów:

[...] Stepan Bandera nie żyje! Stepan Bandera został zabity rękami wroga.

Popiersie Stepana BanderyZastanawiająca jest sprawa popiersia Bandery, kto je wykonał i kiedy?

Okazuje się, że popiersie Bandery, a nawet dwa popiersia Providnyka, były przygotowane dużo wcześniej, bo już w 1948 r. w Bawarii, jedno gipsowe, a drugie drewniane. Wygląda na to, że albo aparat propagandowy OUN przewidział wcześniej możliwość śmierci Bandery, albo jego śmierć była przez nich zaplanowana.

Popiersia wykonał Mykhailo Chereshnovskyi, ukraiński partyzant UPA, który przybył z Ukrainy do Bawarii w 1947. Popiersia przedstawiały Banderę z początku lat 40, kiedy OUN-B przeprowadzało "Ukraińską Narodową Rewolucję”, czyli był to czas ludobójstwa na Wołyniu.

Maska pośmiertna Stepana Bandery w Londyńskim MuzeumW artykule o śmierci Stepana Bandery stwierdzono, że 15 października powinno pozostać na zawsze dniem żałoby, podobnie jak rocznice śmierci Symona Petliury, Yevhena Konovaletsa i Romana Shukhevycha. Dowodzono również, że śmierć Bandery to czas na powstanie, wszystkich ukraińskich patriotów i kontynuowanie dalszej walki.

[...] Imię Stepana Bandery, za jego życia, było wojennym sztandarem dla całego narodu ukraińskiego i tak pozostanie po jego śmierci ... aż do momentu, kiedy krew bohaterów uświęconej ziemi, pozbędzie się wszystkich wrogów i nieprzyjaciół.

Plakat rekrutacyjny do Waffen-SS GalizienRodzina Bandery i organizacja OUN otrzymała ponad tysiąc listów kondolencyjnych od osób prywatnych, głównie z diaspory ukraińskiej, szkolnych dzieci i wielu innych organizacji jak UPA, weteranów Waffen-SS Galizien, Ukraińskich Nacjonalistycznych Studentów i religijnych organizacji.

Wszystkie ukraińskie gazety, nie tylko te kontrolowane przez OUN jak na przykład "New Jersey Svoboda", główna gazeta ukraińskiej diaspory, opisywały ceremonię pogrzebową, a kanadyjska "Homin Ukrainy" umieściła artykuł zatytułowany " Ostatnia podróż Providnyka Bandery". Aby nadać większej powagi tragedii i silniej uderzyć w uczucia Ukraińców, gazety drukowały wiele zdjęć z pogrzebu Bandery.

Jarosław Stećko (1912-1986)Podczas pogrzebu przywódca ABN Jarosław Stećko wygłosił przemowę, w której głosił, że:

[...] Bandera był symbolem współczesnej antymoskiewskiej walki Ukrainy o niezależne państwo i wolność osobistą, i że fenomen Bandery wyrósł poza ramy rewolucyjnego OUN, stając się własnością Ukrainy, przedstawiającą cały naród walczący.

W innym fragmencie przemówienia Stećko chwalił religijność Bandery jako motyw jego walki:

[...] Chrześcijaństwo było nierozłącznym elementem jego duchowości, wiara w Boga, i moralność chrześcijańska, to główne zasady, którymi się kierował. Jego silny patriotyzm, Jego Nacjonalizm były nierozerwalnie połączone z chrześcijaństwem. [...] On wiedział, że możemy walczyć zwycięsko przeciwko Moskwie, centrum wojującej bezbożnej tyranii, tylko jeśli, Ukraina udowodni swoją historyczną rolę w Europie.

W innym miejscu: [...] To będzie walka dla Chrystusa przeciwko antychrystusowej Moskwie.

Stećko zakończył przemówienie słowami:

[...] Dzisiaj oddzielamy się od szczątków Bandery, ale on pozostanie żywy w naszych sercach, w duszach ukraińskiego narodu, i TEN Stepan Bandera nie zostanie odebrany nam przez żadną brutalną, fizyczną, siłę barbarzyńskiej Moskwy.

Jarosław Stećko i Andrii Bandera podczas konferencji w Monachium, 11 listopada 1979Nie będę komentował wszystkich wypowiedzi Jarosława Stećki, ale chciałbym zwrócić uwagę na bezczelność mówcy, który m.in. wychwala moralność i chrześcijańskie zasady, którymi rzekomo miał się kierować okrutny, bezlitosny morderca, który z Bogiem nie miał nic wspólnego, ale był wysłannikiem Szatana. Z tego potwora w ludzkiej skórze zrobiono męczennika, bohatera, symbol doskonałości i patriotyzmu, ale tak naprawdę stworzono kult potwornego ZŁA, skierowany przede wszystkim przeciwko Polakom i Rosjanom.

Chór Veselka upamiętnia 1 rocznicę śmierci Stepana Bandery w Halifax w AngliiW kolejnym roku 1960, 15 października w Toronto odbyły się dwie uroczystości upamiętniające Banderę w dwóch kościołach. Podobne uroczystości były organizowane 15 i 16 października w Bostonie, Chicago, Cleveland, Edmonton, Londynie, Montrealu, Monachium, Ottawie, Filadelfii i w wielu innych miejscach.

W wielu miejscach wielbiciele Bandery, wznosili symboliczne trumny, dokonywali narodowych rytuałów, recytowali poezje, śpiewali piosenki religijne, wojenne i nacjonalistyczne na część Providnyka. W uroczystościach brały udział dzieci ubrane w tradycyjne ubiory kozackie. O zgrozo, jeżeli takie rzeczy działy się 66 lat temu prawie na całym świecie, zaledwie w 1 rok po śmierci Bandery, to co może dziać się teraz na Ukrainie hołdującej kultowi Bandery, wspieranej przez ogromną ukraińską diasporę, szczególnie z Kanady, Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i Niemiec?

Na tym zakończę odcinek 12, Fałszywy Idol, w którym opisalem, w jaki sposób została wykorzystana śmierć Stepana Bandery, w celu uczynienia z niego męczennika i bohatera Ukrainy. Serdecznie zapraszam do odcinka 13, pod tytułem Filateliści.

Źródło zdjęć: Wikipedia